Thursday, 25 April 2019
.
.
chevron_left chevron_right
Analiz

Bir Kuşak Bir Yol'un Çin için önemi

ABD başkanı Trump, bu yılın başında Pakistan’a yapılan milyarlarca dolarlık yardımın sona ereceğini açıkladığında sadece bir ihtimal ABD’yi ve onun müttefiklerini korkutabilirdi.

32166 Toplam Gösterim
Bir Kuşak Bir Yol'un Çin için önemi

Pakistan askeri iş birliği için hali hazırda bir sponsor çoktan bulmuştu. Sadece 2 hafta sonra Pakistan Hava Kuvvetleri ve Çinli yetkililer gizli bir anlaşmayla, Pakistan’a Çin’de üretilen jetler, silahlar ve askeri ekipmanların satışı için el sıkışmıştı. Bu iş birliği sadece askeri olarak sınırlı kalmayacak ve uzayda da bir iş birliği yapılacaktı. Uzay yarışını ABD’yi geriden takip eden Çin’in ise uzay araçlarını silahlandırma isteği biliniyor.

Tüm askeri projeler Çin’in Bir Kuşak Bir Yol kapsamında ilerliyor. 70’ten fazla ülkede Çin tarafından desteklenen ve finanse edilen projelerle 1 trilyon dolar değerinde bir altyapı zinciri oluşturuldu.

Çin, Bir Kuşak Bir Yol’un tek amacının barışçıl olduğunu söylemesine rağmen Pakistan’la yürütülen askeri iş birliği bu yeni ipek yolu projesinin askeri hırslarını da gösteriyor. Bu aynı zamanda projeyle kuşkuyla bakan ülkelerin de kuşkularını kanıtlıyor.

Çin’in komşusu olan Pakistan’ın stratejik konumu ve nükleer silaha sahip olması ve Çin’in kendi projeleriyle bunu kendi avantajına çevirmeye çalışması, Pakistan, Çin’in yapmak istedikleri konusunda çok iyi bir örnek teşkil ediyor.

Bir Kuşak Bir Yol’un 2013 yılında başlamasıyla birlikte Pakistan 62 milyar dolarlık yatırımla programın önceliği oldu. Çin, Pakistan’a kriz döneminde çok borç vererek iki ülkenin birbirine çok yaklaşmasını sağladı.

Genel olarak, Pakistan ABD ile sorun yaşayınca yönünü Çin’e döndürdü. Bazı Pakistanlı yetkililer ise Çin’e karşı egemenliğini kaybetmekle korkuyor ancak Çin’le geliştirilen ilişkiler sonucunda Pakistan’ın da sürece uymak haricinde çok da yapabileceği bir şey bulunmuyor.

Çin tarafından Pakistan’ın Gwadar şehrinde inşa edilmiş olan liman, Çin’in Arap denizine daha hızlı ulaşmasına imkan sağlıyor. Ayrıca ABD ve Hindistan karşısında yaşanabilecek bir olumsuzluk karşısında stratejik bir avantaj sağlıyor.

Bir Kuşak Bir Yol’un henüz dikkatlice incelenmeyen parçası ise Pakistan’ın Çin’e ait Beidou uydu navigasyon sisteminde oynadığı rol. Pakistan, Çin harici sistemi kullanmasına izin verilmiş tek ülke olma özelliği taşıyor. Bu sistem füzelerin, gemilerin ve uçakların daha isabetli olmasına olanak sağlıyor.

Bu iş birliği projeyi diğer Bir Kuşak Bir yol ülkelerine yaymak isteyen ve ABD’nin GPS sistemleri konusunda hakimiyetini sona erdirmek isteyen Çin için bir taslak görevi görüyor.

Recorded Future’da Stratejik tehdit direktörü Priscilla Moriuchi: ‘’ Bir Kuşak Bir Yol köprüleri, limanları ve yollarını içine alıyor çünkü bunlar kolaylıkla görülebilen beton yapılar. Ama geleceğin teknolojileri ve geleceğin güvenlik teknolojik sistemleri, Bir Kuşak Bir Yol için en büyük güvenlik tehdidi haline gelebilir.’’

Çin’in 2015 yılında 800 milyar dolarlık geliştirme programı ile Pakistan Gwadar’da bir liman sahibi oldu. Bu liman 40 yıllığına Çin devletine bağlı bir şirket tarafından işletilecek. Bu limanın açılışının amacı ise Çin mallarının daha uzun bir rota yerine kısa yol kullanarak ABD’nin müttefiklerinin yer aldığı bölgeler yerine Çin için daha avantajlı bölgelerden geçirmek. Limanı, Batı Çin’e bağlamak ise 2000 millik bir ulaşım ağı kurulmak durumunda kalınıldı.

Son yıllarda Çin devletine bağlı şirketler Hint Okyanusu üzerinde yer alan ülkelerde birçok liman satın işletmeciliğine başladı. Sri Lanka, Bangladeş ve Malezya’da limanlar Çinli şirketlerin kullanıma verildi. Çinli yetkiler limanların asla silahlandırılmayacağını söylemesine rağmen bazı analistler Çin’in tıpkı Güney Çin Denizi’ndeki bölgeleri silahlandırdığı gibi bu bölgeleri de silahlandırmayacağı konusunda şüphe duyuyor.

Sri Lanka borçlarını ödeyemediği için Hambantota Limanı’nı Çin’e 99 yıllığına vermek durumunda kaldı. Hindistanlı ve Sri Amerikalı yetkililer ise Çin’in niyetinin en başından beri limanı almak istediği olduğu konusunda endişelerini dile getirdiler.

ABD Başkan Yardımcısı Pence ise konu hakkında şunları söyledi:’’Çin söz konusu borç diplomasisi ile etkisini artırmaya çalışıyor’’. Pence ayrıca, limanın Çin’in gelecekteki bir askeri limanına dönüşebileceğini söyledi.

Askeri analistler ise Çin’in Gwadar limanını kullanarak denizaltılarının hakim olacağı alanı artırabileceğini söylüyor. Çin 2015 yılında 6 milyar dolar karşılığında Pakistan’a 8 denizaltı satmayı kabul etmişti.

Çin 2013 yılında Bir Kuşak Bir Yol’u duyurduğunda Pakistan hükümeti başbakanı Nawaz Sherif bunu ülke için bir cevap olarak gördü. Ülkede yaşanan gelişmelerden dolayı ve terör saldırılardan dolayı Pakistan’a yabancı yatırımcı gelmiyordu. Ayrıca ülkenin enerji sorununa çözüm bularak sık sık yaşanan elektrik kesintilerine de bir çözüm bulması gerekiyordu.

Pakistanlı yetkililer Pekin’in önce Çin’in Sincan eyaletinden başlayan ve Pakistan’ın Gwadar limanına kadar ulaşacak olan bir karayolu yapmayı önerdiklerini söyledi. Ama Pakistan yeni kömür tesisleri inşa edilmesi konusunda diretti ve Pekin buna onay verdi.

Geçtiğimiz aylarda Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC) kapsamında Pakistan’ın borç problemi ortaya çıktı. Ülkenin Merkez Bankası 95 milyar doları dış borç olmak toplam 215 milyar dolar borcu olduğunu duyurdu. Şu an Pakistan Çin’e 23 milyar dolar borçlu. Ama Bir Kuşak Bir Yol’un genişleme planıyla birlikte Pakistan’ın Çine olan borcunun önümüzdeki yıllarda 90 milyar dolara çıkması bekleniyor.

Merkez bankasının o zamanda başkanı olan Ashraf Wathra 2015 yılında Çin’in yatırımlarının ve Pakistan’ın artan borcu konusunda kaygılı olduğunu söylemişti. Kabinedeki bakan olarak görev yapan Ahsan Iqbal ise bu ülkeye kimse yatırım yapmak istemediğini ve şansı Çin’in değerlendirdiğini hatırlattı.

Savaş Uçakları ve Uydular

Henüz tam olarak detayları belli olmayan teklife göre Çin ve Pakistan CPEC kapmasında özel bir ekonomik bölge kurarak modern savaş jetleri üretecek. İlk defa radar sistemleri, navigasyon sistemleri ve silah sistemleri ortaklıkla Pakistan’da üretilecek.

Islamabad yönetiminin ABD ile ilişkilerinin bozulmasından sonra F-16 almasının güçleşmesinden sonra Pakistan, JF-17 savaş jeti için Çin’le iş birliğine girdi.

Batılı diplomatlara göre Çin, ABD yerine geçerek askeri ekipman konusunda öncelikli tercih olabilir. Buna ek olarak Çin, balistik füzelerinin satışında ABD kadar isteksiz değil. Son yaşanan gelişmelerden sonra ABD, Suudi Arabistan’a balistik füze satmayacağını açıklamıştı. Müslüman ülkeler için Çin yeni bir seçenek haline gelebilir.

Yıllardır Çin ve Pakistan arasında uzayda da bir iş birliği söz konusu. Pekin 2013 yılında Bir Kuşak Bir Yol’u duyurmadan aylar önce Pakistan’la bir Güney Asya ülkesinde kurulacak olan ve ABD’nin GPS sistemi yerine kullanılacak olan Beidou Navigasyon sistemi konusunda bir anlaşma imzalamıştı. Beidou kısa sürede Bir Kuşak Bir Yol’un merkezine yerleşti. Çin hükümeti onu ‘’bilgi ipek yolu’’ olarak adlandırdı.

Tıpkı GPS gibi Beidou da hem sivil kullanıma hem de askeri kullanıma hizmet edebilir. Eğer Pakistan’la olan deneme başarılı olursa bu sisteme ABD’nin kontrol edemeyeceği başka ülkeler de dahil olabilir. 2020 yılında Bir Kuşak Bir Yol ülkeleri arasındaki iş birliği ile 35 uydu uzaya fırlatılacak ve Beidou tamamlanmış olacak.

Recorded Future’dan Moriuchi Beidou için şunları söyledi:’’ Otoriter bir yönetim Avrupa’ya, Asya’ya ve Afrika’ya önemli bir teknoloji ihracatçısı olacak’’. Moriuchi bu sistemi kullanan herkesin Çin tarafından takip edilebileceğini de sözlerine ekledi. Pentagon’a göre de bu uydular iyi bir amaca hizmet etmiyor. Pentagon’un kongreye sunduğu raporda Çin’in uzayın silahlandırılması karşısında durmasına rağmen uzaydaki askeri varlığını artırmaya yönelik çalışmalarda bulunduğu belirtildi.

Ekim ayında Pakistan Bilim Bakanı Fawad Chaudhry, Çin’in yardımıyla 2022 yılına kadar uzaya Pakistanlı bir astronot gönderileceğini duyurmuştu. Chaudhry ‘’Çin’le yakınız ve de daha da yakınlaşıyoruz’’ sözlerini kullandı. Ayrıca Batı’nın gözlerini açıp Pakistan’ın önemini görmeleri gerektiğini söyledi.

Pakistan ordusuna kur yapmak

Çin ve Pakistan arasındaki ilişki son zamanlarda çok güçlense de sorunsuz değil. Çin-Pakistan Ekonomik koridoru (CPEC) Pakistan’daki politik değişimlerden dolayı sekteye uğrayabilir. Bu sene Malezya, Çinli 3 firmanın ülkedeki gerçekleştireceği projeleri iptal ettiği gibi Pakistan’da da benzer bir durumla karşılaşılabilir.

Temmuz ayındaki Parlamento seçimlerini kazanan Imran Khan, seçim döneminde CPEC projelerini yeniden gözden geçireceği konusunda söz vermişti. Eylül ayında veliaht prens Salman ile buluşan Khan, Suudi Arabistan’ın da CPEC’e destek vereceğini söylemişti.

Pakistan’ın yeni ticaret bakanı ise Çin’le yürütülen tüm projelerin hükümet tarafından incelendiği dönemde askıya alınması gerektiğini söyledi.

Pakistan’ın attığı bu adımlar Bir Yol Bir Kuşak’ı tehlikeye atabileceği gerekçesiyle Pekin’i kızdırdı. Ama Pakistan Çin’le olan ilişkilerdeki pürüzleri Çin’in kendilerine sağladığı askeri desteği de göz önünde bulundurarak giderebilir.

Ticaret Bakanı’nın açıklamalarının hemen ardından Pakistan Genelkurmay Başkanı Qamar Javed Bajwa, daha önceden duyurulmamış bir ziyaretle Çin Başkanı Xi Jinping’i Pekin’de ziyaret etti. Bu ziyaret Pakistan başbakanı Khan’ın öncelikli olarak gerçekleştirmek istediği resmi Pekin ziyaretinden 6 hafta önce gerçekleşti.

Jinping ve Bajwa özellikle Bir Yol Bir Kuşak projeleri hakkında konuştu.

General Bajwa şunları söyledi:’’ Bir Yol Bir Kuşak kapsamındaki CPEC’in kaderinde her şeye rağmen başarılı olmak var. Pakistan ordusu CPEC’in güvenliğini her koşulda sağlayacak’’

Bu ziyaretten kısa bir süre sonra Pakistan, Suudi Arabistan’a yaptığı daveti geri çekti. Ayrıca CPEC’in durdurulması ya da iptal edilmesi gibi söylemler de durdu.

Ama Çin’in başka bir sorunu daha olabilir: Khan’ın yönetimin karşı karşıya kaldığı ve yurtdışından borç almak için şeffaflık gerektiren finansal kriz.

Eylül ayı boyunca Islamabad’a gelen uluslararası heyetler borç isteği karşısında aynı mesajı verdi: Eğer yardım istiyorsanız, Çin’e olan tüm borçların ayrıntılarını açıklayın.

Eylül ayı sonunda IMF temsilcileriyle bir araya gelen Pakistan hükümeti 12 milyar dolar kurtarma bedeli talep etti. IMF temsilcileri ise Çin’le olan tüm borç detaylarını ve de ileride CPEC’in geleceği konusunda söz sahibi olmak istediklerini söylediler. IMF ayrıca kurtarma parasının da CPEC borçlarını ödemek için kullanılmayacağı konusunda garanti istedi.

Islamabad’daki Çin Büyükelçiliği ise CPEC’in koşullarının gizli kalması durumunda, Pakistan’a krediler sağlanacağı konusunda söz verdi. Göreve gelmesinden 3 ay geçmiş olmasına rağmen Başbakan Khan henüz Çin’in yaptığı 62 milyar dolarlık yatırım asıl sebebini açıklamadı. IMF ile olan anlaşmadan vazgeçti.

Kasım ayında Çin başkanı Jinping’i yeni iki taraflı krediler almak için ziyaret eden Khan bunun yerine belirsiz sözler verilmiş bir prensip anlaşması ile ülkesine geri döndü. Anlaşma ile detaylar paylaşılmadı.

Bir Kuşak Bir Yol

Bir Kuşak, Bir Yol (One Belt One Road-OBOR ), Çin devlet başkanı Şi Cinping'in 2013 yılı sonunda Orta Asya ve Güney Asya ülkelerine gerçekleştirdiği bir dizi ziyaret sırasında duyurduğu modern ipek yolu konseptini ifade etmektedir.

Şi Cinping ilk olarak, 2013 yılı Eylül ayında Kazakistan'ın Nazarbayev Üniversitesi'nde yaptığı konuşmada, kadim ipek yolu ülkeleri arasında İpek Yolu Ekonomik Kuşağı oluşturulmasından bahsetmiştir. Daha sonra, Kasım ayında Endonezya parlamentosunda yaptığı konuşmada ise Güney Asya ülkeleri ile 21. Yüzyıl Deniz İpek Yolu'nu yeninden oluşturmanın gerektiğini belirmiştir.

Bu iki girişim, Çin tarafınca daha sonra Bir Kuşak, Bir Yol olarak isimlendirilmiştir. Burada "Kuşak" İpek Yolu Ekonomik Kuşağını, "Yol" ise 21. Yüzyıl Deniz İpek Yolu'nu ifade etmektedir.

Projede ulaşım ağları, enerji ağları ve telekomünikasyon yoluyla uluslararası entegrasyon hedeflenmektedir. Proje; 69 üye ülke, dünya GSMH'nın %42'si, dünya nüfusunun %64'i, karaların %40'ı, bilinen enerjinin %75'ini kapsamaktadır. Çin 30-35 yılda projeyi tamamlayarak kuruluşunun 100. yılana (2049) yetiştirmeye çalışmaktadır.

Kaynak: https://www.nytimes.com/2018/12/19/world/asia/pakistan-china-belt-road-military.html

Çeviri : Emre Kekeç

Etiketler:
VİDEO GALERİ
Emoji ile tepki ver!
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 1 Yorum
  • Yorumu Gönder
  • DAHA FAZLA SONUÇ YÜKLE